Haaruitval bij mannen

Oorzaken en vormen: wanneer genen haaruitval bij mannen veroorzaken

Waarom mannen haar verliezen – erfelijke haaruitval

Haarverlies heeft het mannelijk geslacht stevig in zijn greep. Zodra mannen tussen de 20 en 30 jaar oud zijn, heeft uiterlijk dan al zo’n 12 procent van hen met haarverlies te maken. Helaas stijgt dat percentage met het ouder worden verder. In hun vijftiger jaren heeft al 50% van de mannen te maken met erfelijke of androgenetische haaruitval.

• 12% van de mannen heeft vanaf 20–30 jaar last van haarverlies
• 50% van de mannen boven de vijftig heeft last van haarverlies

Ook al wordt haarverlies bij mannen in onze samenleving al meer geaccepteerd dan bij vrouwen, voor velen is het toch een belasting en een beperking van hun levenskwaliteit.

En dat is begrijpelijk. Het haar is immers verreweg het opvallendste van de direct zichtbare lichaamsdelen van een man en een uitdrukking van lichtheid, jeugdigheid en ernst. Het zendt een sterk biologisch signaal uit en geeft waardevolle informatie over het karakter, de persoonlijkheid en de waarden van een man en over zijn zelfbeeld. De wens naar vol haar laat zich daarom maar al te goed verbinden met het streven naar een volmaakt, markant en mannelijk uiterlijk.

Haarverlies vermindert de levenskwaliteit

Voortschrijdend uitvallen van het haar gaat dus ten koste van de levenskwaliteit. Dat is impliciet te zien aan het streven om de steeds verder beperkte vrijheid van het eigen levensgevoel met bepaalde acties terug te winnen. Zo worden bekende trends als „kaal in plaats van haar” of modegrappen met hoeden en mutsen in alle denkbare vormen uitgeroepen. Wat minder in het oog springt, maar tegenwoordig in wetenschappelijke studies steeds duidelijker kan worden aangetoond, is het feit dat mannen met haaruitval duidelijk worden benadeeld in hun werk, bijvoorbeeld bij sollicitaties, of bij de partnerkeuze.

Wat is androgenetische haaruitval?

Twee derde van alle mannen met haarverlies krijgt de veroorzakende genen van hun ouders mee. De werking en intensiteit van deze genen op de haaruitval hangen bovendien af van de androgenen, waaraan de gewone haaruitval zijn naam ontleent: androgenetische alopecia.

Wanneer is haarverlies bij mannen erfelijk bepaald?

Dat betekent dat erfelijk haarverlies alleen kan optreden als de genetische programmering aanwezig is en de betreffende erfelijke informatie door de vorige generaties is doorgegeven. De mate waarin hangt ervan af hoe sterk de betrokken genen kunnen worden geactiveerd.

Wetenschappers gaan ervan uit dat haaruitval polygenetisch is

Tegenwoordig gaat de wetenschap ervan uit dat haarverlies polygenetisch bepaald is, dus door meerdere genen wordt beïnvloed. Dat maakt het ontzettend moeilijk om manieren te vinden om haaruitval effectief, duurzaam en zonder bijwerkingen te behandelen. Bovendien heeft men inmiddels afstand genomen van de stelling dat haarverlies alleen via de moederskant kan worden doorgegeven. Integendeel: de gevoeligheid voor androgenetische haaruitval kan door de genen van de vader zelfs nog worden vergroot. De redenen daarvoor zijn echter nog niet bekend.

Men is er echter vrij zeker van dat de erfelijke informatie voor androgenetisch haarverlies dominant is. Dat betekent dat de aanwezigheid van één gen in een paar volstaat om zich bij de voortplanting ook in de volgende generatie door te zetten.

Leeftijd, stress, voeding en hormonen vergroten de kans op haarverlies

De loutere aanwezigheid van een gen is echter nog niet genoeg om ervan uit te moeten gaan dat – in dit geval – de androgenetische haaruitval zich ook werkelijk uit. Hoe sterk een gen met zijn eigenschappen invloed kan uitoefenen (in vaktaal „expressie” genoemd), hangt af van veel factoren. Daartoe behoren onder meer leeftijd, voeding, stress en hormonen. Met andere woorden: het is heel goed mogelijk dat een man die via de twee vorige generaties genetisch belast is met erfelijk haarverlies, er weinig of helemaal geen last van heeft. Dat kan komen doordat hij geen van deze „belastende” genen heeft geërfd, of doordat de mate waarin het betreffende gen deze ontwikkeling kan beïnvloeden niet voldoende wordt geactiveerd.

Kaalheid als gevolg van androgenetische haaruitval kan dus zowel minder als sterker uitgesproken verlopen dan bij familieleden die er ook mee te maken hebben. Een vergelijking op leeftijd kan wel als een zeker houvast dienen: hadden vader en zoon op hun 20e en 30e een vergelijkbare haardichtheid, dan is een vergelijkbaar verloop waarschijnlijk. In dat geval is het zeer waarschijnlijk dat ook de haardos van de zoon op zijn 40e, 50e of 60e op die van zijn vader zal lijken.

Natuurlijk kan alopecia androgenetica ook optreden bij mannen en vrouwen van wie de ouders weinig tot geen zichtbare haarproblemen hebben. Dat komt doordat deze erfelijke aandoening in een groot aantal genen is vastgelegd en de individuele situatie van de ouders niet terug te vinden is in de combinatie van de genen van vader en moeder bij hun kind. Komen de – wat haaruitval betreft – minder gewenste genen van de moeder samen met de eveneens minder gewenste genen van de vader, dan kan bijvoorbeeld de zoon met sterk haarverlies te maken krijgen, terwijl de ouders hun hele leven vol haar houden.

De wetenschap weet tot nu toe weinig over de genen achter erfelijk haarverlies bij mannen

Verrassend genoeg is tot op heden nog geen enkel gen geïdentificeerd dat verantwoordelijk is voor erfelijke haaruitval, hoewel zoveel mensen met androgenetisch haarverlies te maken hebben. Helaas betekent dat ook dat elke hoop op een relatief eenvoudige, door mensenhand veroorzaakte verandering van de genetische informatie om alopecia androgenetica uit te schakelen, voorbijgaat aan de huidige werkelijkheid, en dat zo’n wenstherapie in een zeer verre toekomst ligt.